कार्यक्रममा देशका विभिन्न विश्वविद्यालयहरू समावेश, अधिकारकर्ता तथा विद्यार्थीहरू दशरथचन्द्र स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयका उपकुलपति साथी डा। सुनिल कुमार जोशी ग्रीष्म करिब ६० वीर वीर भिड । नयाँ विश्वविद्यालयको उपकुलपति बनेपछि डा. राजेन्द्र ध्वज जोशीको प्रस्तुति सुन्दाको दुख पछ्यौन प्रेरणा मिलेको कुरा उपकुलपति डाक्टर सुनिलले व्यक्त गरे।
कार्यक्रम सञ्चालिका निशा अधिकारी प्रमुख वक्ता डा। जोशीको वीरता यात्रा, अनुभव, विश्व बैंकको तथा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय अनुभवहरू प्राप्त गरेका छन्।
देश विकास र विश्वविद्यालयको भूमिका
डा. जोशीले करिब एक घण्टा लामो पावरपोइन्ट प्रस्तुतिमा देश विकासको व्यवसायी सबै नागरिकले जानकारी दिनुभयो। “यो देश बनाउनु मेरो काम हो” भावनाको विकास गर्न समृद्धिको कुरा उहाँको भानाइ थियो। विश्वका राज्य र शक्ति राष्ट्र भित्र अनिवार्य रूपमा विश्वका शीर्ष १०० विश्वविद्यालयहरू उदाहरणका लागि उहाँ उत्कृष्ट विश्वविद्यालयबिनाको देश विकासलाई स्पष्ट पार्नुहोस्। उनी कोकाकोलाजस्ता एकल कम्पनीको आम्दानी नै सन् २०२०/२१ को कुल गार्हस्थ उत्पादन तुलना देखाउँदै, नेपाल बहु आम्दानी राष्ट्र पनि कम्पनीको यथार्थ प्रस्तुत निर्णय।
प्रतिभामूलक र सन्तुलित विकास
दि विकासका लागि समावेशितामूलक विकास अनिवार्य रूपमा बतल डा। जोशीले प्राप्त गरेको उपलब्धि सबै नागरिकमा समान रूपमा वितरण हुुुुुुुुुुुुभ छ । उत्कृष्ट विश्वविद्यालयको उत्कृष्ट प्रविधि उद्योग उत्पादन, त्यो प्रविधि र कम्पनीलाई पुर्याउन सहयोग गर्ने र अन्ततः देश समृद्धि स्पष्ट मार्गचित्र प्रस्तुत गर्दछ।
ज्ञानको विश्व (ज्ञानको ब्रह्माण्ड) का संदर्भमा उहाँले मानवले निर्माण कला, मानवशास्त्र शास्त्र तथा प्रकृतिबाट विकास विज्ञान, प्रविधि समाज र इन्जिनियरिङ्लाई समानुपातिक प्रयोग गर्न आवश्यक बताउनुहुन्छ। विज्ञान मात्र, विज्ञान र मानवीय सामाजिक जोडिंदा राजनीतिकलाई पनि सहज रूपमा बुझाउन उहाँको तर्क थियो।
मदन भण्डारी विज्ञान तथाकथित प्रविधी विश्वविद्यालय : आशाको किरण
डा. जोशीले मदन भण्डारी विज्ञान प्रविधि विश्वविद्यालयलाई नेपालका लागि "आशाको किरण" को रूपमा प्रस्तुत जवाफ। युनिभर्सिटी सुन पास नहुको कर्मचारीलाई बताउनुहोस्, जग्गा प्राप्त र भवन निर्माण सुरु गर्नुहोस्।
नेपालकै इतिहासमा एक समयमै-झन्डै देखेपछि वर्ष-ठूला भवन निर्माण, देशको मूल्यवान उपकरण र बहुउपयोगी प्रयोगशाला स्थापना गर्ने जानकारी दिनुहोस्। थप विश्वविद्यालयकै प्राङ्गणमा सोलारबाट उत्पादन भइरहेको बिजुली बिक्री पनि बताउनुहुन्छ। युनिभर्सिटीलाई विश्वस्तरीय बनाइन्छ भने आफ्नो एक मात्र लक्ष्यलाई बतलाएको थियो भने तीन मुख्य आधार प्रस्तुत विवाद-कडा परिश्रम, गणप्रति शून्य सहजशीलता र दलीय राजनीतिकरणको अन्त्य।
विश्वविद्यालय शासन र स्वायता
धेरै विश्व कमजोर हुनको कारण राजनीतिक हस्तक्षेप बतवल उसको विश्वविद्यालयका गैरसरकारी पक्षहरूका लागि बोर्ड अफ ट्रष्टिकारी र त्यस्ता व्यक्तित्वहरूलाई ध्यानमा राख्छन्। व्यवस्था उपकुलपति मेरो व्यवस्था हटाउ उत्तरको माग थियो।
विश्वविद्यालयको विज्ञ उत्पादन केन्द्रका शीर्ष नेताहरूले विज्ञहरूले नै चलाउ र कुनै पनि प्रकारको भागबण्डा अस्वीकार्य उहाँको भनाइ थियो। उदाहरणस्वरूप, कोरियाकोइस्ट विश्वविद्यालयका ८९ प्रभु पूर्व अध्यक्ष आफ्नो विश्वविद्यालयको बोर्ड अफ ट्रमा प्रत्यक्ष र विदेशी विज्ञहरू पनि आबद्ध जानकारी दिनुभयो।
सीमा स्रोत, उल्लेखनीय प्रगति
सरकारबाट सहयोग सहयोग नपाए पनि प्रारम्भिक रूपमा मात्र ५६ लाख सम्मबाट सुरु विश्वविद्यालयमा हाल करिब ३० करोड लगानी लगानी भइ डा। जोशीले बताउनुभयो। हाल मास्टर र पीएचडी कार्यक्रममा ६६ जना विद्यार्थी अध्ययनरत छन्। कर्मचारीहरू दैनिक जसलादारी प्रणालीमा राखिएको पट्टीले “काम मात्र खान पाइन्छ” भन्ने संस्कार विकासले उल्लेख गरेको उल्लेख छ। अर्गान कृषि, वन, बायोमेट्रिक ट्रिक्स विकसित गर्नका लागि विश्वविद्यालयले समयमै छलाङ मारेर बताउनुभयो।
हाल ६ जना विद्यार्थीका लागि झन्डै ४ करोड २० लाख छात्रवृत्तिमा खर्च हुने र यो मा २५ गते विश्वविद्यालयको पहिलो दीक्षान्त समारोहको महत्वको जानकारी पनि उहाँले दिनुभयो ।
सुधारका लागि सुझाव र सरकारी
कृषि तथा वन विश्वविद्यालयका हिमाल लुइटेलले आफ्नो विश्वविद्यालयमा नियुक्तिमा दलीय भागण्डाको अनुभव सुन्ने डा. जोशीको प्रयास देखेर अचम्मित प्रतिक्रिया दिनुभयो।
डा. जोशीले तन्दुरुस्त भारतको स्थापना प्रणाली सुधारका आधारमा स्वाभिमान प्रणाली शक्ति, पूर्ण विश्वविद्यालय स्थापना र समानुपातिक विश्वविद्यालय नभई डिस्ट्रिक्ट स्वायत्त विश्वविद्यालय आवश्यक बताउनुहोस्। आफ्नो विश्वविद्यालयमा विद्यार्थी संख्यामा नीति उल्लेख गर्दै, विद्यार्थी संख्याबाट पनि व्यक्तिले समाजलाई योगदान दिने नै मुख्य मापदण्डको स्पष्ट पार्छ।
विदेशी विद्यार्थीहरू पनि सहभागी हुन पनि भिसा नियमका कारण समस्या बटुल्दैछ, हालको जटिल प्रक्रिया सरल बनाउता उपायमा उहाँले दिनुभयो।
गुणस्तर सुरक्षा र शैक्षिक स्वतन्त्रता
सुनिश्चितता तथा क्रिडेसनकाका लागि सांस्कृतिक अनुदान प्रस्तुत भूमिकाबाट अलग भई पूर्ण विश्वविद्यालय समितिको मुद्दालाई ध्यान दिनुहोस्। युनिभर्सिटी युनिभर्सिटी युनिभर्सिटी युनिभर्सिटी युनिवर्सिटी युनिभर्सिटी युनिभर्सिटी युनिभर्सिटी युनिभर्सिटी युनिभर्सिटीलाई एक रिडेन्ट कलेजको अर्थ दिन्छ।
सहभागीहरूले समस्याको प्रतिक्रिया दिँदै, जस्तै प्रक्रिया त्रिभुवन विश्वविद्यालय वा युजीले नभई आवश्यक परेमा सम्बन्धित विश्वविद्यालयले नैतिकतालाई जोड दिए। स्वास्थ्य प्रतिष्ठानका आधारमा शान्तिपूर्ण शान्तिपूर्ण खोजी गरिएको छ। शिक्षण संस्थालाई पूर्ण स्वायत्तता नदिइक शिक्षा क्षेत्रको दिगो विकासका लागि स्पष्ट पार्नुहोस्।
अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा नेपालको आवाज
कार्यक्रम संयोजक उपप्राध्यापक डा. दीर्घराज जोशीले विज्ञान र नवप्रवर्तनको केन्द्रको प्रस्ताव नेपाल युनेस्कोको लर्निंग प्लानेट इन्स्टिच्युड समिटमा प्रस्तुत गरिएको स्वीकृति पाएकोमा कृतज्ञता व्यक्त गर्दछ। यस पहलले अन्तरराष्ट्रिय मञ्चमा पनि नेपाल केन्द्र बन्न सक्षम सन्देश पुग्छ, “नेपाल प्रथम, मेरो देश-मेरो सेवा”को भावना संग सबै आफ्नो स्थानबाट योगदानमा जोड दिनुहोस्।
=
